شيت بندي و گرفتن خروجي

9-1 مقدمه:

پس از انجام کليه امور پردازشي طبعا زمان ترسيم فرا مي رسد. در اکثر مواقع نمي توان نتيجه کار را تنها در يک شيت جاي داد و نياز به شيت هاي متعددي است. در نرم افزار SDRmap شيت بندي در نهايت سهولت و راحتي انجام مي گيرد.

از آن جا که در مراحل شيت بندي نياز به معرفي شيت استاندارد و گريد استاندارد است، قبل از بررسي مقوله   شيت بندي، تعريف شيت و گريد استاندارد توضيح داده مي شوند. منظور از شيت استاندارد، Plan from است که جهت ترسيم نقشه ها در محدودهاي متحدالشکل به کار مي رود و منظور از شبکه استاندارد، Grid است که نحوه ترسيم مختصات را در پائين و کنار نقشه و همچنين نحوه ترسيم شبکه ها را کنترل مي کند.

9-2 طراحي شيت استاندارد

ابعاد شيتي که در ايران به صورت استاندارد رايج است 800*600 ميليمتر مي باشد. اين شيت چون مطابق با استاندارد هاي جهان نبوده لذا در نرم افزار پيش بيني نشده است. بنابر اين مي توان اين شيت را يک بار در نرم افزار تعريف نموده و در موقع لزوم از آن استفاده کرد.

پس از اجراي دستور Tools>Plot and feature coding>Plan from editor چهار گزينه در اختيار کاربر قرار مي گيرد:

• New plan from                           ايجاد يک شيت جديد
• Edit plan from                            ويرايش يک شيت موجود
• Delete plan from                        پاک کردن يک شيت موجود
• Save plan from                          ذخيره شيت ايجاد و يا ويرايش شده

جهت ايجاد يک شيت استاندارد از دستور زير استفاده مي کنيم:

Tools>Plan and feature cooding>Plan from editor>New plan from

پس از اجراي فرمان بالا نرم افزار در مورد قطع کاغذ مورد استفاده از کاربر سوال مي کند.

اگر قطع استانداردي مورد نظر باشد در سمت راست با اشاره روي کليد Paper size از ميان قطع هاي استاندارد، کاغذ A0 و يا A1 را انتخاب مي کنيم. در غير اين صورت مي توان ابعاد دلخواهي را براي قطع کاغذ بر حسب ميليمتر در قسمت هاي X dim و Y dim وارد نمود. مطابق شکل بالا در صفحه نمايش دو کادر متداخل به رنگ فيروزه اي به نمايش در مي آيد. کادر بيروني معرف کاغذ و کادر دروني فضائي را نشان مي دهد که به سبب معرفي حاشيه (Margin) خود را محدود به استفاده از آن کرده ايم. در اين جا بهتر است که قسمت Margin را صفر در نظر گرفت. سپس با فشار دکمه Ok يک کادر به رنگ فيروزه اي به نمايش در مي آيد. طبعا اين دو کادر هيچ کدام ترسيم نمي شوند و تنها نمايشگر محدوده هستند.

حال اگر چه موفق به ترسيم يک کادر شده ايم ولي تحت اين شرايط هنوز براي نرم افزار محل ترسيم معين نشده است. لذا بايد به کمک دستور:

Tools>Plot and feature coding>Plan from editor>Plot window>Create window

با روشي مشابه به رسم کادر محل ترسيم را که داخل همين کادر است معرفي کنيم. به عبارت ديگر با اجراي دستور فوق يک کادر قرمز در اختيار کاربر قرار مي گيرد. با توجه به اهميت اندازه اين کادر بهتر است فعلا يک بار بر روي دکمه Ok اشاره کنيم. در اين صورت پنجره اي گشوده مي شود.

در بخش پائين در ستون اول چهار عدد به چشم مي خورد. دو عدد بالائي مختصات گوشه سمت چپ و پائين و دو عدد پائيني مختصات گوشه سمت راست و بالا را نشان مي دهد. با درج اعداد مناسب مي توان محل و اندازه کادر را تعيين نمود. براي مثال براي ايجاد يک کادر با ابعاد 80*60 سانتي متر اعداد صفر و صفر را در قسمت هاي Bottom X و Bottom Y و اعداد 800 و 600 را در قسمت هاي Top X و Top Y وارد نمائيد.

به علت وجود دکمه Snap در بخش پائيني گاهي اوقات نرم افزار به علت چسباندن کادر به نزديک ترين نقطه و يا خط بر روي اعداد داده شده اثر مي گذارد. در اين صورت بهتر است با اشاره بر روي دکمه Snap آن را بدون تيک کنيم تا اثر Snap کردن از بين برود. در ستون دوم مي توان رنگ کادر ترسيمي و نوع خط آن را تعويض کرد. از آن جا که مايليم اين کادر واقعا ترسيم شود بايد مقابل گزينه Type به صورت Plotted تنظيم شده باشد. با زدن دکمه Ok کادر ترسيم شده تثبيت مي شود.

پس از وارد نمودن ابعاد کاغذ و محدوده نقشه به کمک ديگر ابزار ها مانند متن (Text)، سمبل (Symbol)، کادر (Rectangle) و خط (Line) مي توان شيت استاندارد را شکل داد. همان طور که بار ها تکرار شده است، امکان فارسي نويسي در SDRmap وجود ندارد لذا ايجاد يک شيت استاندارد مشابه با شيت استاندارد سازمان          نقشه برداري کشور گر چه ممکن است ولي نه از لحاظ زيبائي و نه از لحاظ راحتي منطقي نيست. لذا اغلب کاربران جهت معرفي يک شيت استاندارد به يک کار ساده (مانند بالا) بسنده مي کنند و تنها گروهي، برخي از عناوين مانند مقياس، مختصات گوشه سمت چپ و پائين و تاريخ را در گوشه اي از کادر درج مي کنند.

حال نوبت آن رسيده است که Plan from طراحي شده را تحت نامي ذخيره کنيم. براي اين کار از منوي      Plan from editor گزينه Save plan from را انتخاب مي کنيم. در اين صورت پنجره اي به نام           Save plan form باز مي گردد.

براي ذخيره کردن، نرم افزار علاوه بر پرسش نام فايلي که بايد شيت استاندارد در آن ذخيره شود (In file)، نام شيت استاندارد (Plan from) را نيز مي پرسد. بايستي توجه داشت که در يک فايل 10 شيت استاندارد جاي    مي گيرد.

براي ارزيابي و ويرايش اين شيت نيز ابتدا بايد نام فايل مربوطه انتخاب و سپس نسبت به انتخاب شيت اقدام کرد. جهت باز يابي دستور زير را اجرا کنيد:

Tools>Plot and feature coding>Plan from editor>Edit plan from

9-3 طراحي شبکه استاندارد

شبکه استاندارد بر نحوه درج مختصات و گريد بندي داخل کادر تعريف شده در مرحله تعريف شيت استاندارد اثر مي گذارد. گرچه مي توان گريد هاي جديدي را مطابق سليقه ايجاد کرد. ليکن معمولا ويرايش همان گريد هاي   نرم افزار، نياز را مرتفع مي سازد. لذا براي ويرايش، مثلا گريد Border مسير زير را فعال مي کنيم:

Tools>Plot and feature coding>Grid editor>Edit grid

با اجراي فرمان فوق پنجره Edit grid گشوده مي شود. با کليک بر روي قسمت Grid باکسي باز مي گردد.

گريد Border را انتخاب و Ok نمائيد. جهت درک بهتر اين بخش نياز به معرفي چند واژه است. منظور از Lable همان مختصات قابل درج در کنار نقشه است. منظور از Border کادر تعريف شده در بخش Plan from است. منظور از Cut خط کوتاهي است که معمولا در موقعيت مناسبي نسبت به مختصات Lable ترسيم مي شود. اين تعاريف در شکل زير خلاصه شده اند:

با انتخاب گريد Border پنجره ديگري باز مي گردد. اين پنجره داراي زير گزينه هاي زير مي باشد:

• Label format:

تعيين مي کند که Label با چه شکلي درج شود. مثلا انتخاب Value به معناي درج تنها مختصات است. Dirn مشخص مي کند که علاوه بر مختصات، شمال و شرق (N,E) شبکه نيز درج گردد. به عبارتي Dirn با درج E,N به کاربر در يافتن شمال نقطه ياري مي رساند.

Units واحد اندازه گيري طول را نشان مي دهد. ترکيب هاي مختلفي از سه مورد را مي توان به کار برد ولي در ايران از گزينه Value استفاده مي شود.

• Label Type:

تعيين کننده درج مختصات دکارتي يا جغرافيائي است که معمولا مورد اول انتخاب مي شود.

• Label Position:

موقعيت نسبي Label را نسبت به خط Cut نشان مي دهد. گزينه هاي مفيد و پر استفاده اين قسمت Start و Above مي باشد. مورد Start يعني ابتدا مختصات نوشته شود و بعد خط کوتاه ترسيم گردد. Above مشخص کننده درج مختصات بالاي خط کوتاه مي باشد.

• Label Side:

موقعيت هاي درج مختصات را تعيين مي کند که معمولا سمت چپ و پائين نقشه است که نماد 1 و 3 همين امر را نشان مي دهد.

رنگ و اندازه مختصات (Character pen/Character size) درج شده در بخش دوم ستون اول تعيين مي شود.

بخش سوم ستون اول نحوه ترسيم کادر را نشان مي دهد که معمولا به صورت Full انتخاب مي گردد.

گروهي معتقدند که خطوط Cut بايستي به صورت پيوسته ترسيم گردند که کادر نقشه را به صورت مربع هاي بزرگ تقسيم بندي مي کند. در اين صورت گزينه Cut type به صورت Full انتخاب مي شود و جهت تعويض رنگ اين خطوط مي توان از گزينه Cut pen استفاده جست. اما اگر در گزينه Cut type حالت Border انتخاب شود

مي توان در بخش اول ستون دوم در مورد نحوه ترسيم علائمي در محل برخورد خطوط فرضي Cut تصميم گيري کرد. معمولا در اين موقعيت ها يک بعلاوه ترسيم مي شود. که براي اين کار گزينه Plot Crosses را به حالت Yes تبديل کرده و نوع سمبل را Cross انتخاب کرده و اندازه آن هم قابل تعيين است. در ذيل Cut type نحوه ترسيم خط Cut پرسيده مي شود که مي تواند به صورت Fixed (با طول ثابت) و يا Text انتخاب شود. زماني که گزينه Label Position در وضعيت Above قرار دارد گزينه Text بهتر است تا طول خط Cut با مختصات نوشته شده تطبيق پيدا کند و اگر حالت Start باشد، گزينه Fixed بهتر است تا طول همه خط هاي Cut بدون توجه به مختصات به يک اندازه باشد. در بخش سوم ستون دوم محل عبور کادر نسبت به Label و خط Cut پرسيده مي شود. در حالتي که Label Position به صورت Above باشد گزينه Out side بهتر است تا خط Label و Cut در داخل کادر نقشه قرار گيرند. ولي در حالت Start گزينه Middle بهتر مي باشد.

آخرين گزينه مربوط به درج مختصات در گوشه سمت چپ و پائين نقشه است. طبق استاندارد بعضي از کشور ها در اين ناحيه مختصات X,Y جابجا نوشته مي شوند. يعني در رديف افقي، سمت چپ، اولين مورد Y است (و نه X) و در رديف قائم، در پائين، اولين مورد X است (و نه Y). استاندارد ايران چنين چيزي را قبول نمي کند ولذا براي گزينه Label Origin همان حالت No را انتخاب مي کنيم.

 پس از طراحي شبکه و شيت استاندارد آماده شيت بندي مي شويم. تصور بر آن است که کليه امور پردازشي به پايان رسيده و کليه سمبل ها، متن ها و خطوط مورد نياز ترسيم و در لايه هاي فعال و روشن قرار گرفته اند.

9-4 شيت بندي

بر اي انجام شيت بندي از دستور:

Tools>Plot and feature codes>Plot editor

استفاده مي کنيم. قبل از تشريح مراحل شيت بندي ذکر اين مهم ضروري است که شيت بندي در SDRmap   بي شباهت با عکس برداري نيست يعني از تعداد موضوع که در کادر قرار مي گيرند عکس گرفته مي شود     (Creat plot)، سپس عکس ظاهر مي شود (Write plot) و در نهايت عکس چاپ مي شود (Plotting). طبعا اگر در عکس شخصي حاضر نباشد در هنگام چاپ عکس هم حاضر نخواهد بود.

براي شيت بندي ابتدا کليه موضوعات مورد نظر در نقشه را از قبيل خطوط، سمبل ها، نقاط و ... را ظاهر مي کنيم. اگر مراد تهيه نقشه توپوگرافي است بايستي منحني ميزان ها نيز حضور داشته باشند (View>Contours). سپس با دستور:

Tools>Plot and feature codes>Plot ediyor>Creat plot>Add plot

کار شيت بندي را آغاز مي کنيم. با انتخاب اين دستور سوالي مبني بر انجام Zoom پرسيده مي شود که پاسخ مثبت و منفي تقريبا علي السويه است. با اجراي فرمان بالا پنجره Plot definition گشوده مي شود.

با درج مقياس و دوران (Scale/Nth pt orient) و مختصات سمت چپ و پائين نقشه (Origin E/Origin N) کار را آغاز مي کنيم. هنگام کار با شيت هاي 80*60 بايد مختصات درج شده مضربي از 0.1 مقياس باشند تا تقسيم بندي گريدها اصطلاحا کامل باشد و خورده نياورد.

در سطر اول، ستون سوم نوع گريد و فاصله گريدها درج مي شوند (Grid type/Grid int). در قسمت Grid int بايستي عدد وارد شده يک دهم مقياس باشد.

در سطر سوم شيت استاندارد را انتخاب مي کنيم. ابتدا در مقابل In file کليک کرده و فايل مورد نظر را انتخاب مي کنيم و سپس در مقابل Plan from نام شيت مورد نظر را پيدا مي کنيم. تنها کار باقي مانده نام گذاري اين شيت در مقابل Create plot مي باشد.

با زدن Ok رنگ شيت که تا به حال قرمز بوده به رنگ سفيد در مي آيد. به اين ترتيب مرحله عکس گرفتن تمام شده است و در صورتي که تنها يک شيت مورد نياز باشد با اجراي فرمان:

Tools>Plot and feature codes>Plot editor>Creat plot>Write plot

عکس گرفته شده را ظهور مي کنيم. در صورتي که نياز به شيت هاي زيادي باشد قبل از Write plot با زدن مجدد Add plot مي توان به دفعات، شيت هاي بيشتري را ايجاد نمود تا آن جا که کل منطقه توسط شيت هاي بعدي پوشيده شود. شيت بندي را از سمت چپ و پائين نقشه شروع و بعد از چيدن شيت هاي پائيني براي رديف بالايي دوباره شيت ها را از سمت چپ کنار هم مي چينيم. به عبارت ديگر در چيدن شيت ها کنار هم بايد اين کار به صورت منظم از سمت چپ به راست در جهت پائين به بالا صورت گيرد. براي اين که شيت ها کاملا موزائيک شوند پس از ظاهر شدن پنجره مربوط به شيت دوم قسمت هاي Origin E و Origin N را فعال کرده و نشانگر ماوس را به انتهاي ضلع سمت راست شيت قبلي که در واقع شروع محور X شيت جديد است برده و کليک        مي کنيم. در صورت لزوم براي انتخاب دقيق ضلع فوق از Zoom استفاده مي کنيم. به همين روش مي توان کل منطقه را شيت بندي نمود.

 مرحله بعدي ظهور عکس ها و يا Write plot است. طبعا کار ما در اين مرحله به پايان رسيده و با زدن دکمه Esc آماده چاپ نقشه ها مي شويم.

 9-5تغيير فرامين

هنگام ايجاد پلات با گزينه Write plots فايل هايي مربوط به آن شيت ايجاد مي شوند که حاوي يک رشته فرامين است. گر چه معمولا اين فرامين به صورت خود کار ايجاد شده ليکن مي توان اين فرامين را به صورت دستي درج کرد. اين قسمت را با ذکر يک مثال توضيح مي دهيم.

مثال:

پس از شيت بندي و شروع چاپ متوجه شده ايم که کليه نقاط از شيت D3 به بعد به جاي درج به رنگ سفيد مثلا به رنگ قرمز در آمده اند و ارتفاع آن ها که بايستي 2 ميليمتر باشد با اندازه 4 ميليمتر درج شده اند. جهت حل اين مشکل ابتدا دستور:

Tools>Plot & Feature codes>Plot editor>Edit commands

را فعال نموده و پلات مورد نظر را انتخاب مي کنيم. پس از انتخاب پلات و زدن دکمه Ok پنجره اي باز مي شود.

در پنجره بالا خط هاي لايت را به انتهاي فرامين برده و با زدن دکمه F10 و انتخاب گزينه Insert a command آماده درج يک فرمان مي شويم. در اين حالت دکمه Space bar را فشار داده و از ميان ليست بلند بالا گزينه Symbol pen را انتخاب کرده و در مقابل آن رنگ سفيد را انتخاب مي کنيم.

بار ديگر با زدن دکمه Space bar گزينه Annotation size را بر مي گزينيم و در مقابل آن عدد 2 ميليمتر را وارد مي کنيم. به همين صورت مي توانيم تغييرات ديگري را در پلات انتخاب شده اعمال نمائيم. توجه داشته باشيد که بخش Commands نياز به تجربه زيادي دارد. لذا بهتر است کاربران مبتدي با اين قسمت کاري نداشته باشند.

يکي از مزاياي شيت بندي با SDRmap اين است که حتي بعد از شيت بندي مي توان مقياس، شيت استاندارد و خلاصه همه پارامتر هاي وارد شده در هنگام Add plot را تغيير داد. پس از تغيير نگران نباشيد که شيت جديد مثلا مساحت زيادي را پوشش مي دهد و احتمالا تعدادي از خطوطي که در شيت قبلي نبوده اند را از دست       مي دهيم. اما به ياد داشته باشيد که اگر هنگام ايجاد شيت قبلي منحني ها يا لايه اي خاموش بوده باشد در شيت جديد نيز ظاهر نخواهد شد. عمل تغيير پارامترهاي پلات توليد شده با استفاده از دستور:

Tools>Plot & Feature Codes>Plot Parameters

انجام مي پذيرد.

9-6 چاپ

در ادامه کار براي رفتن به مرحله چاپ يا گرفتن خروجي مسير زير را فعال مي نمائيم:

Plot editor>Begin Plotting>Existing plot

نام پلات هاي خود را در پنجره بالا انتخاب کرده و با Ok کردن پنجره فوق وارد مرحله چاپ يا گرفتن خروجي از نقشه مي شويم.

در صورتي که مايل باشيم، حاصل کار را روي صفحه نمايش ببينيم بايستي گزينه Screen در حالت Yes باشد. در صورت تمايل ارسال به پلاتر، بايستي گزينه Plot را در حالت Yes انتخاب نمائيم در اين صورت بايستي نوع پلاتر و موارد تنظيمي ارتباط با پلاتر در ستون دوم در قسمت Using تعيين شود.

در نگارش 6.5 امکان ارسال به پرينتر هم ميسر است. در اين صورت با کليک بر روي Plot حالت Print را انتخاب نمائيد.

اگر بخواهيم از نقشه يک خروجي با فايل Dxf تهيه نمائيم بايستي قسمت Dxf را به حالت Yes انتخاب کرده و در قسمت File نام و مسير فايل مورد نظر را وارد نمائيم. در پنجره زير اگر بخواهيم خطوط به صورت Polyline و سمبل ها به صورت Block وارد فايل Dxf شوند و حجم فايل Dxf ايجاد شده در حداقل ممکن باشد تمام   قسمت هاي بالا را به صورت Yes در آورده و قسمت File type را در حالت Binary انتخاب نمائيد.

9-7 بعد از SDRmap

در صورتي که بخواهيم کارهاي کارتوگرافي از قبيل درج لژاندر، فارسي نويسي و غيره انجام دهيم بايد از محيط هاي ديگري مانند: Microstation و Autocad استفاده کنيم. براي خواندن فايل Dxf در محيط Autocad از فرمان Dxfin و يا از منوي فايل گزينه Import استفاده مي کنيم. ممکن است فايل منتقل شده به  Autocadاز نظر فونت به کار رفته براي اعداد از نظر کار بر زيبا نباشد. لذا با تغيير مربوط به Style موسوم به Montext و انتخاب فونت جديد مي توان اين مشکل را حل کرد. مشکل ديگر وجود تعداد زيادي لايه و نوع خطوط بي مصرف در بطن فايل Dxf انتقال يافته است. اين مشکل نيز با دستور Purge قابل حل است.