روشهاي آموزش و ارتقاء فرهنگ عمومي

جعفر ستایش ولی پور

 عضو هئیت علمی دانشگاه

setayesh_valipour @yahoo.com

علی نجات بخش اصفهانی

عضو هئیت علمی دانشگاه

چكيده : مطالعه بر روي رفتارهاي انساني و يافتن روشهاي اصلاح آن از جمله عوامل موثر در بهبود عملكرد و كاهش تعداد تصادفات وسايل نقليه موتوري مي باشد . ايجاد و نهادينه نمودن اصلاحات رفتاري چگونگي تردد در سطح معابر و استفاده از وسايل نقليه از طرق مختلف قابل تحصيل بوده و مي تواند توسط نهاد هاي متفاوت ارائه گردد جامع ترين كلمه در اين رابطه Education1 مي باشد . و به مفهوم ايجاد ، آموزش ، ترويج ، نهادينه نمودن اصول بنيادين در رفتار انساني در ترافيك از بدو تولد و در محيط خانواده ، مدرسه ، جامعه، دانشگاه و محيط كار بوده و از طريق مطبوعات ، رسانه هاي شنيداري و ديداري ، سازمانها و ارگانهاي مسئول و توسط آموزش و پرورش ، علوم و تحقيقات و فن آوري ، فرهنگ و ارشاد اسلامي و . . .  به حالتهاي شفاهي و كتبي و به روشهاي مستقيم ، كنفرانس – سمينار – سمپوزيوم و تشكيل گروهاي كار و . . . . . . صورت بگيرد ضمن يافتن روشهاي جديد تاثير گذاري و ارتقاء سطح آگاهيهاي عمومي باعث افزايش سطح كيفي ارائه خدمات و اجراء مقررات توسط بخشهاي مرتبط به موضوع گرديده و با تاثير متقابل اصلاح رفتار بين فرد و جامعه سطح فرهنگ عمومي را ارتقاء مي دهد .

كليد واژه :  فرهنگ عمومي ، آموزش عمومي ، تصادف ، هزينه ، ارتقاء ، روش ، Education

مقدمه : Education در تمام اجزاء زندگي تاثير بسزاي دارد . انسان از كودكي با درك محيط اطراف متاثر از آن بوده است درك  هر اندازه عميق تر و روز آمدتر باشد حوزه تاثيراش در افراد  بيشتر مي شود Environment 4 داراي نقش بر جسته تري و به همين دليل اعمال صحيح آن مي تواند در جامعه باعث اصلاح رفتار افراد اعم از عابرين – مسافرين – راننده گان گرديده و از بروز حوادث ناگوار رانندگي كه در كشورهاي در حال توسعه حدود GNP3% را شامل مي شود جلوگيري مي نمايد . در اين مقاله سعي خواهد شد با توضيح هر كدام از عوامل موثر در ارتقاء فرهنگ عمومي استفاده كنندگان از راه چگونگي تاثير آن در كاهش تصادفات بيان شود . رانندگي صحيح و مبتني بر مقررات موجب افزايش ایمنی تردد مي گردد . رانندگان عجول با تخطي از سرعت مطمئنه باعث تصادفات میگرددآموزش صحيح اصول مربوط به چگونگي استفاده از راه از عوامل كاهش حوادث رانندگي و صرفه جويي در هزينه هاي ناشي از تصادفات استفاده كنندگان از راه. . شده و سرانجام رضايت مندي مسافرين، عابرين را فراهم آورده و انبساط خاطر مامورين بخشهاي مرتبط با امر تصادف را فراهم می نماید.

كليات : توسعه فرهنگي ، و . . . . . در هر كشور در گرو حل معضلات عمومي آن جامعه مي باشد ، يكي از مشكلات مربوط در چگونگي مواجه افراد با همديگر يا فرهنگ عمومي مي باشد . كشورهاي پيشرفته اعتبارات و نيروي انساني فراواني در زمينه تحقيقات و فن آوري هاي جديد مرتبط با موضوع مي نمايند تا بتوانند ضمن نهادينه نمودن رفتارهاي صحيح در بين عموم از ضررهاي اقتصادي ناشي از اتلاف وقت در جابجايي افراد  در سطح معابر درون شهري و برون شهري و از خستگي بوجود آمده از توقف هاي طولاني كه از مشكل عبور و مرور ناشي مي گردد را محاسبه و تقليل دهند قدر كشور توسعه يافته تر باشد محاسبه اين گونه هزينه ها دقيق تر مي گردد ] 2[ در عرصه ترافيك با عوامل انسان ، خودرو ، جاده ، قوانين و مقررات مواجه مي باشيم كه عامل انسان به دليل اينكه خود سازنده خودرو ، طراح و اجراء كننده راه و وضع كننده قوانين و مقررات است لذا اساسی ترين نقش را در حل مشكلات ايفاء می نمايد . در اين رابطه مي توان گفت اگر جاده ها استاندارد  طراحي و اجراء شده باشند . خودروها استاندارد طراحي و ساخته شده باشند . مقررات بر طبق شرائط تصويب و دقيق اجراء شده باشند ليكن به عامل انسان بعنوان ( عابر و راننده ) بهاء لازم داده نشود مشكل هم چنان باقي خواهد ماند به همين دليل است كه به سامان كردن رفتار اين گروه بر محور Education ( آموزش و اصلاح فرهنگ رفتاري ) اهميت مي يابد و طي يك فرايند در محيط هاي متعدد و رسانه هاي جمعي متنوع و بوسيله سازمانها و نهادهاي مختلف مرتبط به روشهاي متفاوت زير انجام ، اعلام و سياستگذاري و آموزش داده مي شود . ]3 [

1- اماكن موثر در آموزش در حيطه محيطي : محيط هاي آموزشي به جهت محاط بودن بر رفتارهاي انساني و تاثير متقابل محيط و فرد بر هم مي توانند در رفتار سازي انسانها موثر باشند ] 6[ از جمله آنها

1-1 خانواده : اولين محيط مي باشد كه منعكس كننده اثر متقابل افراد بر روي هم مي باشد . در محيط خانواده مشخصه هاي مانند اعتقادات ديني ، سطح سواد ، سن ، جنس افراد در ايجاد و بروز رفتار افراد موثر مي باشد . با توجه به علاقه خردسالان 2 تا 4 سال به همراهي پدر يا مادر در سفرهاي بيرون خانه و تقليد رفتار والدين در حين سفر است كه اولين گونه هاي رفتاري در ذهن خردسالان شكل مي گيرد .

1-2 كودكستان: كودكستان بهترين محيط جهت پرورش استعدادهاي كودكان از 4 تا 6 سال مي باشد اولياء كودكستان سعي مي كنند حركات كودكان را ضمن بازي هاي روزانه نظم داده و از اين رو كف سالنهاي بازي را خط كشي جهتي نموده و يا در ديوار كودكستان صفي از كودكان را جهت ورود به محوطه نقاشي ، هم چنين ذفترچه هاي منقوش به اشكال مختلف ترافيكي را بصورت كاريكاتور تهيه و جهت رنگ آميزي به كودكان مي دهند تا آنان رعايت نظم در رفتار را ياد بگيرند

مفهوم پياده رو و خيابان و نحوه استفاده از آنها توسط اشخاص را با توجه به آمادگي ذهني ويژه كودكان بروش قابل درك به آنان آموزش مي دهند ، بدين صورت اطاعت پذيري كودكان از مقررات تقويت و هم چنين محاسن و معايب رعايت و عدم رعايت مقررات به آنها گوش زد مي شود ] 3[

1-3 دبستان : كودكان در مقطع دبستان با مفهوم ترافيك و مباحث مرتبط با آن مانند رفت و آمد به دبستان - تردد وسايل نقليه – عبور از عرض خط كشي شده خيابان يا كوچه – توقف پشت خطوط عابر پياده يا محل عبور دانش آموزان و . . . . .آشنا مي شوند . در آلمان پليس راهنماي با گسيل مامورين متخصص به دبستانها ضمن آموزش نوآموزان اقدام به تشكيل پليس راهنماي دبستان نموده و از ميان شاگردان گروهي را بر مي گزينند كه در امر يادگيري و علاقه سرآمد ديگران مي باشند . اين ماموران خردسال در مدرسه دستياران ماموران راهنماي و رانندگي اند و امر ترافيك مدرسه و خيابانهاي مشرف را هنگام ورود و خروج دانش اموزان اداره مي كنند . و چون انتخاب شده گان از جنس خود دانش اموزان هستند لذا دانش آموزان بيشتر و صميمانه تر دستورات را اجراء و اين امر موجب افزايش ميل به اجراء دستور پليس در روح آنان مي شود . ] 7 [ در ايران بويژه شهر تهران نيز طي سالهاي اخير پليس راهنماي و رانندگي تهران بزرگ اقدام به برگزاري كلاسهاي آموزش تردد به دانش آموزان دبستاني نموده اميد است با بهبود و توسعه روشهاي آموزشي و متنوع نمودن آنها فرهنگ عمومي را ارتقاء بخشند . در اين مقطع دو عمل مرتبط با ترافیک شایع است 1- استفاده از دوچرخه توسط کودکان 2- همراهی کودکان توسط والدین با اتوموبیل از جمله اقدامات لازم براي كاهش تعداد دوچرخه سواران – توزيع دانش آموزان به دبستانهاي موجود يك منطقه بر اساس فاصله منازل آنها تامدرسه مي باشد و براي جلوگيري از تراكم وسايل نقليه در نزديكي مدارس كه در اثر پياده و سوار نمودن دانش آموزان بوسيله والدين به وجود مي آيد استفاده از طرح سرويس مدرسه با ويژگيهاي زير الزامي مي نمايد ] 3[

الف – طرح و تصويب استفاده از سرويس در جلسات انجمن اولياء ومربيان مدرسه

ب – انتخاب مسير ايمن از بين مسيرهاي موجود از منزل هر كدام از محصلين تا محل اجتماع آنها براي سوار شدن به سرويس و تعيين آن بر روي نقشه با همكاري ولي دانش آموزان

ج- توجيه والدين از روي نقشه نسبت به طي مسافت بصورت پياده توسط هر دانش آموز براي رسيدن به نقطه معين براي اجتماع با ساير محصلان نزديك منزل جهت سوار شدن به سرويس

د – سرويس مدرسه در نقطه معين از قبل تعيين شده اقدام به سوار و پياده كردن دانش آموزان نمايد .

هـ- توجيه دانش آموزان نسبت به استفاده از مسير انتخاب شده باعث افزايش سلامتي و ايمني آنان مي شود .

2-1-4-متوسطه ( راهنماي – دبيرستان ) : دانش آموزان در اين مقطع واجد شرائط يادگيري اصول و قوانين عبور و مرور بوده و با عواقب عدم رعايت قوانين و مقررات آشنا مي شوند در اين مقطع سني علاقه به آموزش رانندگي و اخذ گواهينامه از روياهاي آنان محسوب لذا اين مقطع سني مناسب ترين زمان براي آموزش تفهيمي مقررات راهنماي و رانندگي و قانون پذير نمودن افراد مي باشد در اين مقطع نكات مورد آموزش عبارتند از ] 3 [

الف– احترام به قوانين و مقررات راهنماي و رانندگي

ب – اصول عملي حركت وسيله نقليه

ج – زمان و مسافت توقف در شرائط جوي مختلف      

 د- حقوق رانندگان و سرنشينان

ه – حقوق عابرين پياده

و– آشنايي با مكانيك وسيله نقليه ، ظرفيت و قسمتهاي مختلف آن

ز – عوامل باز دارنده سرعت وسيله نقليه

در اين مقطع براي ارتقاء فرهنگ عمومي توجه به بسط اشكال متفاوت آموزش از جمله احداث شهركهاي رانندگي و تفريحي براي نوجوانان در محلهاي مختلف با ويژگيهاي يك شهر كوچك با تقاطعات متعدد ، چراغهاي راهنماي متنوع ، علائم و تابلوهاي راهنماي و رانندگي و معابر خط كشي شده با تعيين محل عبور عابرين پياده اعم از روگذر وزيرگذر و استفاده از خودروهاي كوچك برقي جهت آموزش با حضور مربيان پليس در پاركها لازم مي باشد. ] 3[

1-5 آموزش در دانشگاهها و موسسات آموزش عالي : دانشگاهها و موسسات آموزش عالي در تكميل آموزش هاي عمومي جوانان و توليد فرهنگ مي توانند بسترهاي باشند و بصورت عملي و آكادميك در رابطه با مسائل حمل و نقل و راهنماي و رانندگي اقدام به تحقيقات و پژوهش و نوآوري نمايند. در كشورهاي پيشرفته اغلب مطالعات مربوط به ايمني ترافيك در دانشگاهها  انجام مي شود در امريكا دانشگاه جنوب فلوريدا ، دانشگاه بركلي كاليفرنيا ، دانشگاه اكلهما در مالزي دانشگاه پاترا مالزي . ] 2 [ در كشور ما دانشكده هاي عمران در طراحي بزرگراهها و آزادراهها و اصلاح طرح هندسي معابر داخل شهري دانشكده هاي مرتبط با علوم انساني در زمينه روشهاي تسهيل و بهبود آموزش و چگونگي ارتقاء سطح فرهنگ عمومي مي توانند در تقويت بنيانهاي آموزشي اقدام نمايند .

2-2- ابزارهاي موثر در آموزش در حيطه رسانه هاي گروهي : در دنياي امروز هم متنوع و هم متكثر مي باشند و هر كدام از آنها, تاثيرات متعددي بر روي مردم مي توانند داشته باشند .

 2-2-1 راديو : با توجه به فراواني و قيمت مناسب آن و برقراري آسان ارتباط با مركز پخش توسط اين وسيله امروز يكي از فراوان ترين ابزار كسب اطلاع مي باشد . به جهت امكان نصب آن در وسايل نقليه چهار چرخ موتوري و وجود ارقام بالاي تلفات ناشي از تصادفات كه در سال 1382  به 25500 نفر بالغ گرديده و در 83 % آنها خطاي انساني علت تامه تصادف تشخيص داده شده ] 2 [ مي توان با تاسيس و راه اندازي شبكه ویژه راديوي ضمن آموزش روشهاي ارتقاء فرهنگ عمومي به پوشش گسترده اخبار تصادفات و تلفات مربوط با جزئيات و راههاي كاهش آن پرداخت]10 [

2-2-2 تلويزيون : دومين وسيله ارتباط جمعي از نظر حوزه فراگيري بعد از راديو بوده بدليل قابليت داشتن برنامه هاي متنوع و سرگرم كننده در تمام اوقات شبانه روز مخاطبان زيادي را بخود اختصاص با عنايت به انتقال همزمان مطالب از طريق صوت و تصوير بعنوان وسيله آگاهي بخش تاثير گذار مطرح مي باشد .

و در زمينه هاي زير در افزايش سطح آگاهي عمومي موثر است ]9 [

الف – در بحث ترافيك كه از جمله برنامه هاي علمي و آموزشي مهم مي باشد آموزشهاي لازم را در مورد آن بنا به درك مخاطبان گوناگون

ب – اعلام رويدادهاي ترافيكي در بين شهروندان بويژه رانندگان مانند مسيرهاي پرترافيك و كم ترافيك و كمك به آنان در انتخاب مسيرهاي آزاد – كم هزينه – ايمن

ج- بررسي و اعلام آمار تصادفات و تلفات و خسارات مربوط با تمام ويژگيهاي آن از سراسر كشور و تجزيه و تحليل كارشناسان و ياد آوري نكات آموزشي

د- برگزاري نشست هاي سوال و جواب با حضور كارشناسان قضاي و توضيح انواع تلفات و جرائم و محكوميت ها و نحوه رسيدگي به آنها

ه – برگزاري جلسات پرسش پاسخ با كارشناسان راهنماي و رانندگي جهت آشناي بيشتر با مقررات ترافيكي و بهبود سطح تردد در معابر

و – تهيه و پخش تيزرهاي تبليغي با محتوا در زمينه مباحث مرتبط با ترافيك براي ايجاد رفتار ترافيكي صحيح در كودكان و نوجوانان و تقليل رفتارهاي غلط ترافيكي بزرگسالان

ز – آگاه سازي استفاده كنندگان از راه از وضعيت جوي در جاده هاي كشور و معرفي جاده هاي قابل تردد جهت توزيع يكنواخت ترافيك در منطقه

در اين زمينه در شهر زاگرب از وسايل سمعي و بصري در امر بهبود ترافيك نهايت استفاده به عمل آمده بطوري كه روزانه ضمن پخش اخبار شهري ، تلويزيون فيلم حوادث رانندگي را نمايش و عواقب بي احتياطي و تخلفات رانندگي را به نمايش در آورده ، علاوه بر آن هر ساله گزيده اين فيلمها و فيلمهاي ديگري كه بر اساس صحنه هاي واقعي تصادفات بصورت داستاني تهيه شده در فستيوالي كه ترتيب مي دهند ارائه مي نمايند . ] 7[

2-2-3 دستگاههاي تلفن سيار : سومين عامل فراگير در بين مردم بويژه استفاده كننده گان از راه بوده با توجه به اينكه در تمام اوقات روز در دسترس راننده گان مي باشد و به جهت داشتن امكانات مخابراتي پيشرفته و برقراري تماس از طريق S.M.S

مي تواند با اطلاع رساني به موقع در زمينه هاي

الف – تغيير مسير از راههاي پر ترافيك و انتخاب مسير خلوت

ب – تغييرات ناگهاني جوي مسير بويژه در ارتفاعات

ج – آگاهي از تصادفات بوقوع پيوسته در مسير

2-2-4 روزنامه ها : روز نامه ها مي توانند با ثبت گزارشات تصادفات و عوارض و هزينه هاي ناشي از آن و چاپ تصاويري از تصادفات منجر به فوت و مصاحبه با افراد حادثه ديده و كارشناسان مربوط در پاك نمودن باورهاي غلط رانندگي از ذهن استفاده كننده گان از راه و ايجاد و تعميق روشهاي مناسب ترددي موثر واقع هم چنين با درج مقالات مرتبط با مباحث مختلف ترافيكي در پيشرفت بهبود ترافيك سهيم باشند . عوامل اجراي ترافيك مي توانند در اين زمينه با اتخاذ تدابيري اطلاعات و آمار ارائه شده توسط روزنامه ها را بروز و دقيق نموده و مطالب مطروحه را مطابق با شرايط سني  درج نمايند بوسيله مطبوعات بخش عظيمي از مشكلات آموزشي ترافيك را حل و پيامها و نكات لازم ترافيكي راه مطرح و راهكارهاي پيشنهادي افراد صاحب نظر را به اطلاع عموم برسانند] 3 [

2-5 مجلات و بروشورها : به جهت طراحي زيباتر مجلات و بروشورها نسبت به روزنامه ها و اقبال جوانان به مطالعه اين گونه مكتوبات در درج نكات آموزشي براي ارتقاء فرهنگ رفتاري استفاده كننده گان از راه مي بايست دقت خاصي نموده و پيامها را توسط تصاوير منعكس و نوشته هاي ضروري مختصر باشند .

2-6 كتب : كتابها بويژه كتب آموزشي مي توانند با درج نكات آموزشي متناسب با شرائط سني مطالعه كننده گان مباحث مربوط به حمل و نقل و ترافيك را براي استفاده كننده گان از راه بصورت مناسب ياد دهند . در كنار آن كتابهاي داستاني اگر در زمينه هزينه هاي ناشي از تصادف در همه ابعاد آن با راهنماي كارشناسان توسط افراد با ذوق نويسندگي تنظيم و تمام زواياي تاريك تصادف را در کنار نتايج سفرهاي ايمن به تصوير كشيده و جاذب اقشار مختلف جهت مطالعه باشند مي توانند مثمر ثمر واقع شوند .

2-7 سيستم هاي اطلاع رساني گشت سيار: از جمله انواع اطلاع رساني در زمينه ترافيك و عوامل بروز آن بوده و در افزايش سطح رعايت مقررات در استفاده از راه مي تواند موثر مواقع شود در كشورهاي توسعه يافته از اين ابزار استفاده مناسبي مي شود در اين زمينه بيل هاري در فصول مختلف سال 2004 در امريكا مطالعاتي انجام که نتايج آن حاكي از تاثير اجراءوتوسعه تعداد گشت هاي جاده اي اطلاع رساني در زمينه ارتقاء ايمني استفاده كننده گان وکاهش تعداد تصادفات و هزينه هاي ناشي ازآن و تعداد تلفات و مجروحين ميباشد. ] 10 [  

3- سازمانها و نهادهاي موثر در حيطه توسعه و تعميق Education : سازمانها و نهادهاي بستر ساز و رويه آفرين جهت انجام و تعميق مطالعات و يافتن راههاي جديد شكوفاي Education بشرح زير مي باشد

3-1 شوراي عالي انقلاب فرهنگي : عاليترين مرجع فرهنگ ساز در تمامي ابعاد اجتماعي از جمله در زمينه مقررات پذيري افراد جامعه بوده و مي تواند موانع قانوني را بر طرف و بسترهاي لازم را جهت ايجاد و اعمال قوانين مربوط و اتخاذ روشها و تعميق آنها به كم هزينه ترين صور اقدام نمايد ] 4 [

3-2 آموزش و پرورش : به نظر غالب كارشناسان علوم اجتماعي فرهنگ استفاده از راه بخشي از فرهنگ عمومي جامعه بوده و هر چه قدر فرهنگ عمومي عمیقتر داشته باشیم فرهنگ ترافيكي بهتري خواهيم داشت. در آموزش و پرورش با برنامه ريزي دقيق مي توان از مقاطع پيش دبستاني آموزش مباحث ترافيكي را شروع كرده و به خردسالان علائم و مقررات راهنماي و رانندگي را جهت نهادينه كردن اقدامات قبل از رانندگي و هم چنين تشويق نامبرده گان به رعايت اصول و مقررات. و چگونگي عبور از عرض خيابان آموزش داد . از مقطع دبستان تا دبيرستان عنوان يا واحدهاي درسي لازم را در بحث افزايش سطح فرهنگ ترافيكي گنجانده و در مقاطع بالاتر كامل نمود . در اين زمينه ارتباط پيوسته و دامنه دار با راهنماي و رانندگي و ساير موسسات مرتبط با ترافيك لازم است تا جديدترين الگوها و روشهاي كنترل ترافيك را به دانش آموزان ياد دهد و مي تواند با دعوت از متخصصان راهنماي و رانندگي برای برگزاري جلسات آموزش عمومي به دانش آموزان چگونگي ارتقاء فرهنگ رفتاري در ترافيك را آموزش و در مقابل پليس را با روحيه و رفتار هميشه در حال تحول نوجوانان و جوانان آشنا سازد .

3-3 وزارتين تحقيقات و فن آوري , بهداشت درمان آموزش پزشكي , جهاد دانشگاهي , دانشگاه آزاد اسلامي : وزارتين و موسسات مذكور مي توانند در موقع لازم با تعريف طرحهاي تحقيقاتي در ابعاد چگونگي تاثير علوم فني و مهندسي و پزشكي و انساني در ترك رفتارهاي غلط ترافيكي و ايجاد رفتارهاي صحيح و اتخاذ تصميمهاي لازم براي كاهش در تعداد تلفات تصادفات مجروجين و انتقال سريع آنها به مراكز درماني و كاهش آلام تصادف كننده گان در اين زمينه مثمر ثمر باشند.

3-4 وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و سازمان تبليغات اسلامي : اين دو نهاد  تبليغي مي توانند پس از شناخت ميزان و انواع عوارض ناشي از عدم استفاده از فرهنگ صحيح ترافيكي در استفاده از راههاي كشور و اولويت قائل شدن به اقدامات قابل انجام توسط آنها از طريق توليد فيلم هاي مستند عذاب وجدان ناشي از تخلفات عمد منجر به تصادف در متخلفين و تقبيح اين نوع اقدامات از نظر شرع مقدس اسلام ، با آگاه سازي وجدان متدينين از عوارض دامنگير تخلفات عمد رانندگي وهم چنين ميزان اجر و ثواب رعايت اين مقررات در جكومت اسلامي در ايجاد و بسط فرهنگ صحيح رفتاري بويژه در فرهنگ ترافيكي موثر واقع كردند

2-3-5 صدا و سيما : با توجه به تنوع شبكه هاي تلويزيوني و فعاليت كانالهاي شبه تلويزيوني مثل پيام نما و . . .و گستره پوشش اين كانالها بويژه شبكه هاي استاني مي توان با اتخاذ سياست راهبردي در بسط و تعميق  موارد گفته شده در بخش ابزارهاي آموزش بويژه توليد و نمايش برنامه هاي خاص از طريق شبكه هاي استاني كه مطابق با فرهنگ اقوام مختلف باشد در بسط و توسعه و كيفيت بخشي به روشهاي غني سازي فرهنگ رفتاري اقدام نمود

2-3-6 شهرداري ها : شهرداريهامیتوانند با تخصیص درصدی  از درآمد خود برای بهبود شبكه معابر – توسعه و بهسازي آن و بخشي ديگر را صرف آموزش استفاده كننده گان از معابر بويژه خردسالان نمايند در اين راستا در توسعه پاركها و ايجاد پاركهاي راهنماي و رانندگي تلاش نموده و ضمن واگذاري سرپرستي آنها به افراد واجد شرايط و آشنا به امور آموزشي ترافيك و رانندگي از افراد خبره در راهنماي كودكان هنگام بازديد از اين نوع پاركها بهره ببرند و در زمينه بهبود شبكه ضمن پاکسازی معابر عبوري از موانع اقدام به ترميم آسفالت سطوح آنها نموده ودر صورت نياز در معابر با ميزان ترافيك بالا طرحهاي جايگزين را توسط كارشناسان مورد بررسي و سپس اجراء نمايند حذف تقاطع ها و جايگزيني دور برگردانها میتوانددر این راستاباشد. شناسايي و رفع بموقع نواقص جزئي سطح معابر مانند چاله ها كه بعضا باعث بروز نقص فني در وسايل نقليه هنگام عبور شده يا تصادف و ايجاد راه بندان گرديده و عاملي براي بروز فرهنگهاي غلط رفتاري در رانندگان مي گردد ، در راستاي بهبود اين فرهنگ غلط احداث پاركينگهاي طبقاتي عمومي در نقاط مركزي و مراكز تجاري شهرهاي بزرگ مي تواند موثر واقع شود هم چنين شهرداريها در امر نگهداري علائم ترافيكي مي توانند با بررسي و بازبيني وضعيت تابلوها و علائم ترافيكي و تعويض تابلو.هاي آسيب ديده در اثر تصادف و عوامل طبيعي از سرگرداني استفاده كنندگان غير آشنا به محل جلوگيري نمايند ترميم علائم از قبيل خط كشيهاي عابر پياده در فواصل زماني مناسب براي وضوح بيشتر و مشاهده توسط رانندگان براي نشان دادن عكس العمل مناسب قبل وداشتن ترافيك روان تر] 3 [

2-3-7وزارت راه و ترابري : در جاده هاي بين شهري اصلاح طرح هندسي معابر و نصب علائم و تابلوهاي عمودي و افقي و احداث توقف گاهها و غيره كه در راستاي افزايش آگاهيهاي عمومي راننده گان و ايمني تردد است بعهده وزارت راه و ترابري میباشددر اين راستا مي توان به استقرار تير پاركها و ايستگاههاي ارائه خدمات مواد غذاي و نوشيدني در طول راه – نظارت دائمي به نحوه توليد وسايل نقليه و تجهيزات آنها و اصلاح مداوم مقررات مربوط و بروز كردن آنها و اعمال تجديد نظر هاي پيوسته در آنها با همكاري ساير ادارت مرتبط وکمک به ايجاد مراكز آموزشی و شهركهاي آزمايش  رانندگی براي افزايش سطح مهارت و آموزش عمومي رانندگان متقاضي گواهينامه 

- استفاده از فن آوریهای هوشمند به ترتيب اولويت براي كنترل چگونگي حركت وسايل نقليه , ايجاد محدوديتهايي روز افزون براي راننده گان خاطي , استفاده از روشهاي جديد بازسازي صحنه تصادف و تجزيه و تحليل رايانه اي آن و بررسي گزارشات ادارات پليس ] 2 [ بطور كلي بكاربستن شيوه هاي گوناگون مديريت اجرائي شامل مديريت ترافيك و سفر – مديرت تصادفات – مديريت تقاضاي سفر – مديريت حمل و نقل عمومي ، مديريت ناوگان تجاري ، مديريت زمان اضطرار ( مديريت بحران ) ، پرداخت الكترونيكي عوارض و. . . .  ] 8 [

2-4- روشهاي موثر در حيطه فنون آموزشي : از مهمترين مشخصه هاي بهبود و ارتقاء فرهنگ رفتاري استفاده هر چه بيشتر از آموزش به روشهاي مختلف مي باشد ا. هر قدر روشها و فنون آموزش نيروي انساني متنوع و متعدد باشد در افراد بيشتري موثر واقع مي شود . در اينجا سعي مي گردد راههاي ايجاد و ارتقاء ميزان دانش ، بينش و مهارت و يا تغييرات رفتاري مطلوب متناسب با اهداف آموزشي ارائه شود .. ] 5[

2-4-1آموزش از طريق سخنراني : در بسياري از موارد روشي مناسب و موثر بشمار مي رود . بعضي از مربيان آموزشي عقيده دارند كه اين روش بيشتر در جهت انتقال اطلاعات از شخص مربي به كار آموز مورد استفاده واقع مي گردد سخنراني از نظر پروفسورهارلدزلكو21 عبارتست از ارائه دانش و اطلاعات و يا تشريح وضع و حالتي كه سخنران آن را براي درك و احتمالا قبول شنوندگان از قبل آماده نموده است پس در مواقعي كه هدف انتقال پيامهاي خاص در زمينه اثرات مثبت رعايت فرهنگ صحيح ترافيكي و باشد مي تواند مثمر ثمرواقع گردد] 3 [

4-2 آموزش از طريق استفاده از بحث گروهي : از اين روش براي ارائه مطلب از طرف مربي به كار آموزان , سپس كنجكاوي ، گفتگو ، اظهار نظر و ارزيابي دسته جمعي پيرامون مطلب ارائه شده استفاده مي شود در دو نوع بحث آزاد و بحث هدايت شده طرح می گردد

4-3 آموزش از طريق روش كنفرانس : كنفرانس را مي توان مشورت  رسمي چند نفر پيرامون موضوعي خاص دانست كه مكن است از قبل برنامه ريزي شده باشد پس در زمينه آموزشي مي توان كنفرانس را گرد هم آيي دو يا چند نفر به منظور آموزش دادن يا آموزش ديدن ، تبادل اطلاعات ، هماهنگ كردن كوششها ، . . . . . . براي حل مشكلات دانست از اهداف كنفرانس هاي آموزشي تبادل اطلاعات افراد شركت كننده و ارتقاء سطح آگاهي حاضرين بوده و شركت فعالانه همگان در بحث ضروري مي باشد ] 3 [

4-4 روش سمينار : جلسات بحث دوستانه و غير رسمي است كه در آن افراد بطور آزادانه به تبادل نظر مي نشينند دايره المعارف و بستر سمينار را جلسه اي بين تعدادي از دانشجويان مقاطع فوق ليسانس يا دكترا با استاد راهنما كه پيرامون موضوع خاصي تحقيق مي كنند مي داند .

4-5 استفاده از طريق استفاده از سمپوزيوم : مذاكره تفاهم كه در آن عقايد و نظرات آزادانه در مورد بخصوصي كه قبلا تعيين گرديده مبادله مي شود از جنبه هاي مثبت سمپوزيوم را مي توان استفاده از صاحب نظران براي تبادل آزادانه نظرات و انديشه ها  و تنوع سخنرانان نام برد . ] 3 [

2-4-7- بازديدهاي علمي : از جمله روشهاي آموزشي بوده كه مي توان تعريف مشاهده و تجربه اندوزي مستقيم از موضوع يا موضوعات مورد آموزش را براي آن بكار برد . اگراز نظر آموزشي مناسب برنامه ريزي شده باشد بهره دهي خوبي خواهد داشت . بازديد علمي به عنوان يك روش آموزشي به مراحل زير تقسيم مي شود ] 3 [

الف – اقدامات قبل از بازديد

ب – اقدامات حین بازدید

ج – اقدامات بعد از بازديد

2-4-8- روش تقسيم گروههاي بزرگ به گروههاي كوچك : در مواقع زيادي كار آموزان يك كلاس را براي مشاركت كامل آ‎نان و افزايش كار آئي كارآموزان به گروههاي كوچكتر تقسيم مي كنند . در اين صورت جهت هر گروه كوچكتر يك دستور العمل براي بحث داده شده و به تناسب وقت موجود و سطح موضوع مورد بحث يك محدود زماني معين مي شود ] 3 [

4-8 روش بررسي موردي : در اين روش جنبه اي از فعاليتهاي مرتبط با اهداف آموزشي مشخص شده و با تفكر  تعمق و ارائه نظر اعضاء روي آن مطالعه دسته جمعي مي شود . اين روش براي توسعه نگرش مديران و سرپرستان ، حل مسائل و مشكلات موجود سازماني ، مهارت در تصميم گيري و ايجاد روابط حسنه بين كاركنان و مديران و ما بين هر كدام از آنها مورد استفاده قرار مي گيرد از زير شاخه هاي آن مطالعه موردي مي باشد از مطالعه موردي مي توان براي بررسي وضعيت كاركرد ترافيكي يك تقاطع در داخل شهر و يا يك نقطه در يكي از محورهاي خارج شهر استفاده نمود .

4-9 روش تحرك مغزي : از جمله روشهاي بررسي مشكلات روش تحرك مغزي مي باشد در اين روش اضافه بر بررسي جهات مختلف يك مشكل به راه حل هاي اجتماعي حل آن مساله نيز توجه مي شود و به همين دليل اين روش در آموزش مورد استفاده قرار مي گيرد . اين روش براي اولين بار در سال 1935 به وسيله آلكس اسبورن26 معرفي نمود . در اين روش پر از هر يك از شركت كنندگان مي توانند آزادانه ، نقطه نظرات خود را با اطمينان ابراز دارند كه مراحل كاربرد آن بشرح زير مي باشد ] 5 [

الف – مساله توسط مربي بصورت كامل شرح داده شده و با فلو چارت در تابلو ترسيم مي گردد .

ب – حوزه تخصيص مشكل از بعد درون گروهي يا سازماني روشن مي گردد .

د- يادداشت تمام اظهار نظرهاي اعضاء بدون كم و كاست توسط مدير گروه

ه – ارزيابي نظرات و عقايد بوسيله گروه و حسب بهترين نتيجه از عقايد ابزار شده در مواردي از قبيل جلسات كاركنان يا جلسات راه حل يابي براي مشكلات براي تشويق كاركنان به ارائه پيشنهاد و شركت در اظهار نظر , مفيد ترين روش تحرك مغزي است

4-10 شبيه سازي :  استفاده از ابزار آلات اصلی مرتبط با مشكلات واقعي نتايج چشمگير به همراه خواهد داشت. ] 3 [استفاده از محيط حقيقي و كار با ابزارهاي واقعي در اغلب مواقع مقرون بعرفه نبوده و غير قابل كنترل مي باشد . جهت تلفيق آموخته هاي نظري با واقعيات محيط كار از روش شبيه سازي استفاده مي شود . از مزاياي آن ايجاد تغيير در مهارتها و يا رفتارهاي كارآموزان به لحاظ يادگيري در شرائطي مشابه محيط كار و هم چنين وجود باز خورد می باشد که باعث میباشد و كار آموز اشكالات خود را برطرف مي كند .

2-4-11آموزش حين خدمت و ضمن خدمت : آموزش حين خدمت جنبه غير رسمي داشته و از ضرورت هاي آن اجراء در محل انجام كار بوده يا در جاي صورت مي گيرد كه بعدا قرار است فرد در آنجا مشغول بكار شود . در اين روش ابزار و وسايل كار همان ابزار و وسايلي مي باشند كه در محيط حقيقي كار از آنها استفاده مي شود  اين روش بر اساس اصل آزمايش و خطا و تصحيح اشتباهات است. در اين روش ميزان يادگيري به حداكثر مي رسد از جمله آموزشهاي حين خدمت آموزش جواري يا دهليزي می. در آموزش ضمن خدمت فرد براي دوره معيني در يك برنامه آموزشي مرتبط با شغلش شركت مي كند ] 5 [

4-12 روش آموزش حساسيت : اين روش يكي از راههاي بهبود و بازسازي سازماني و يا بهسازي منابع انساني سازماني است كه داراي اهداف زير مي باشد

الف – فراهم آوردن شرائط مناسب جهت بازنگري در رفتار

ب – ارتقاء مهارت شركت كننده گان در زمينه هاي مشاهده و دنبال كردن] 3 [

ج – انگيزش افراد جهت بازسازي ارزشهاي شخصي و ايجاد هماهنگي در اهداف

د – بهبود بينش هاي تئوري مرتبط كننده ارزشهاي شخصي با عوامل درون سازماني براي سازگاري بيشتر

ه – پيش بيني انجام اقدامات اصولي پيرامون اثرات رفتاري ، تقابلي و تعاملي شركت كننده گان در گروه آموزشي .

2-4-13روش آموزش از طريق ميزگرد : اين روش نوعي بحث گروهي مي باشد در آموزش از طريق ميزگرد شركت كننده گان داراي تخصص هاي بالا نيز بوده و هدفشان از برقراري ميزگرد كسب تجربه بيشتر در زمينه حرفه و كارشان است ] 3 [

4-14 روش سنديكا : اين روش براي اولين بار در انگلستان مورد استفاده قرار گرفت . سنديكاهاي آموزش مربي نه بعنوان رئيس جلسه بلكه به عنوان راهنما همراه و همگام با ديگر شركت كننده گان در جريان بحث و گفتگو قرار مي گيرد . در اين روش آموزشي مباحث بيشتر بصورت كلي مطرح و نكات برجسته آن مورد مباحثه قرار مي گيرد] 3 [ از روش آموزشي سنديكا بيشتر در دوره هاي آموزشي مديران عالي استفاده مي شود .

2-4-15روش آموزشي و تشريح : از اين روش مربيان براي نشان دادن نحوه كار يك دستگاه يا يك ماشين براي كار آموزان استفاده مي كنند و براي توضيح و تشريح يا روشن كردن يك فرآيند بكار مي رود ] 3 [

2-4-16روش نمايش و ارائه : در اين روش كارآموزان با واقعيت مشابهي كه با امكانات كلاس منطبق است مواجه و آن را حس مي كنند . اين روش حداكثر تاثير را در آموزش خواهد بخشيد بشرط اين كه ] 5 [

1- هدف آموزشی فراموش نشود

2- از وسايل جانبي به همراه مدل در طول آزمايش استفاده شود

3- نمونه يا مدل توسط همه كارآموزان بطور كامل مشاهده شود

4- هر نوع اشتباه احتمالي در برداشت و درك مطلب بيان شود

5- كارآموزان شركت فعال در آموزش داشته باشند

4-17 روش آموزشي چهار مرحله اي : اين روش آموزشي بر چهار مرحله شامل نشان دادن ، گفتن ، انجام دادن ، كنترل كردن اشاره دارد روش مناسبي براي آموزشهاي كاربردي بوده و در دنيا در حل مسائل مربوط به آموزش نيروي انساني مورد استفاده واقع گرديده میباشد. ] 3 [ از ويژگي هاي روش راندمان بالا , سرعت زياد و سهولت كاربرد آن است .

2-4-18روش آموزشي مطالعه : مطالعه حرفه اي مي تواند در ارتقاء سطح دانش موثر واقع شود بهبود در مطالعه باعث تغيير در رفتار كارآموزان مي گردد .رابطه مستقیم بین میزان ارتباط مطالعه با موضوع و رغبت کار افران وجود دارد.]3 [

2-4-19آموزش مكاتبه ای  : روش آموزش مكاتبه اي در مواقع عدم امكان برقراري دوره هاي آموزشي حضوري مورد استفاده قرار مي گيرد در اين روش مطالب بصورت مقاله يا كتاب توسط كار آموز از موسسه يا شخص آموزش دهنده و از طريق پست دريافت و پس از مطالعه از طريق آزمون پيشرفت كار آموز سنجيده مي شود . اين روش علمي بوده و ارزان مي باشد ] 3 [

4-20 روش تعليم و تعلم : اين روش از قديمترين روشهاي آموزش و بهسازي نيروي انساني مي باشد داراي مزاياي فراواني بوده و مي تواند يك استراتژي آموزشي جهت كسب دانش و مهارت توسط فرد يا كل نيروي انساني موجود يك جامعه باشد. روش تعليم و تعلم آميخته اي از بسياري از روشهاي آموزشي كه به تناسب موضوع مورد بحث مورد استفاده قرار مي گيرد است  . ] 3 [

نتيجه گيري و پيشنهادات :

1- بهبود و ارتقاء فرهنگ عمومي از دو طريق آموزش هاي مستقيم كلاسيك و غير مستقيم الگو سازي و ترك رفتارهاي غلط و تعميق رفتارهاي صحيح

2- آموزش اصول رفت و آمد در كليه مقاطع تحصيلي بويژه پيش دبستاني و دبستاني هم توسط والدين و هم از طریق اصلاح محتوي درس آموزش و پرورش

3- با توجه به تحميل هزينه معادل GNP 3 % از ناحيه تصادفات به جامعه و متاثر بودن حدود 83 % أنها از عامل انساني ريشه يابي عوامل قانون گريزي و بروز رفتارهاي نادرست توسط روانشناسان و متخصصين حمل و نقل و ترافيك و سهل سازي و توسعه روشهاي 4- تسحیل و توسعه ی روش های عمومی

5- بازبيني روشهاي آموزشي موجود و ارزيابي كاركرد آنها و اصلاح باحذف و جايگزيني روشهاي جديد آموزش

6- بروز نمودن امكانات پاركهاي تفريحي و احداث پاركهاي راهنماي و رانندگي و انجام آموزشهاي اوليه ترافيكي به خردسالان و نوجوانان توسط افراد مجرب جهت ايجاد و تعميق فرهنگ صحيح ترافیکی  آنها

7- راه اندازي شبكه هاي راديوي و تلویزیون مخصوص براي گزارش تصادفات – هزينه هاي آن – اقدامات لازم براي پيشگيري از آن –اطلاع رسانی در زمينه عوارض ناشي از رانندگي نادرست و بيان مزاياي رانندگي تحت مقررات ترافيكي و . . . . .

8- بهبود و افزايش كيفيت تيزرهاي تلويزيوني و تنوع بخشي به آنها توسط معاونت راهنماي و رانندگي ناجا

9- استفاده از شبكه تلفن همراه براي ارسال پيامهاي كوتاه خبري در رابطه با تصادفات و شرائط جوي و چگونگي ترافيك محورهاي مختلف بويژه در ايام تعطيل

10- فعاليت بيشتر وزارت راه و ترابري و شهرداريها براي حذف نقاط و تقاطع هاي حادثه خيز و ترميم مداوم آسفالت سطح معابر و بهسازي و نگهداري تابلوها و علامات قائم و افقي مربوط به ترافيك

11- در متون درسي از مقطع دبستان تا دانشگاه جهت ايجاد , تعميق و توسعه فرهنگ صحيح رفتاري بويژه در بخش استفاده از معابر گنجاندن آموزسهای ترافیکی

12- تلاش نهادهاي تصميم سازمانند شوراي عالي انقلاب فرهنگي در ريشه يابي دلائل فرهنگي بوجود آمدن شرائط فعلي و ارائه راههاي لازم

13- تعيين و تجميع وظايف سازمانهاي تصميم گير در امر ترافيك و ايجاد سازمان واحد مقتدر براي سامان رساندن آن و جلوگيري از اعمال سلايق و در امر ترافيك براي ارتقاء سطح فرهنگ عمومي

14- توسعه آموزش همگاني از طريق مراكز عمومي ( ستادهاي نماز جمعه – مساجد ) و راه اندازه گشتهاي اطلاع رساني در جاده ها و توليد فيلمهاي آموزشي و انجام و پخش مصاحبه هاي كارشناسي با كارشناسان امر ترافيك براي بيان عوارض ناگوار ناشي از تصادف توسط روزنامه ها و مجلات و تمام رسانه هاي نوشتاري

 15- انجام مطالعات تحقيقاتي در دانشگاهها در زمينه چگونگي بهبود و ارتقاء سطح فرهنگ عمومي بويژه در بخش هاي مربوط به رفتارهاي انساني .

منابع : 

] 1[  –آيتي اسماعيل 1375 كتاب تصادفات جاده اي در ايران  دانشگاه مشهد ‌

] 2[ - ستايش ولي پور جعفر 1383 بررسي آسيبهاي انساني و يافتن راههاي كاهش آن در تصادفات موتورسيكلت در تهران پايان نامه كارشناسي ارشد راه و ترابري – دانشگاه آزاد واحد تهران جنوب

] 3[ - نجات بخش اصفهاني علي 1383 بررسي و تحليل روشهاي آموزش همگاني

] 4[ - داشگر زاده خدا نبخش 1376 – بهبود روشها و حيطه عملكرد آن – مركز آموزش مديريت دولتي

] 5 [ - ابطحي – سيد حسن 1373 آموزش و بهسازي منابع انساني چاپ دوم موسسه مطالعات و برنامه ريزي آموزش و پرورش

] 6[ - مجموعه مقالات دومين كنفرانس مديريت ترافيك – معاونت راهور ناجا 1380 مقاله الگوهاي رفتاري اسماعيلي عليرضا از ص 70 الي 87

] 7[  - مجموعه مقالات دومين كنفرانس مديريت ترافيك – معاونت راهور ناجا 1380 مقاله روشهاي آموزش و ارتقاء فرهنگ عمومي نجات بخش اصفهاني علي از ص 62 الي 69

] 8[ - مجموعه مقالات دومين كنفرانس مديريت ترافيك معاونت راهور ناجا 1380مقاله بهينه سازي روشهاي مديريت و كنترل ترافيك بهبهاني حميد از ص 1299 الي 338  

[9] Farnaz vahidnia and Juliawalsh 2002 cost - Effectiveness of traffic safety interventions in the united states university of caLi fornia Berkeley

[10]motorcycle safety action plan in 2004 by Wisconsin Department of Transportation (division of Wisconsin state patroL Bureau of transportation  Safety )