مديريت ضايعات و زلزله

دكتر قاسم علي عمراني

استاد گروه مهندسي بهداشت محيط دانشكده بهداشت

دانشگاه علوم پزشكي تهران

چكيده

زلزله داراي درجات متفاوتي از شدت و ضعف است و به نوبه خود بلند مدت و كوتاه مدت دفع ضايعات را مي طلبد. بقاياي باقيمانده از شديدترين آن ممكن است كه آنچنان گشترده و زياد باشد كه تمامي راههاي مديريتي مواد زائد را عملا" ناتوان كرده و جوامع مجبور به استفاده از راههايي نمايد كه در شرايط عادي قابل قبول نيستند. مي توان چنين بيان كرد كه روش هاي استاندارد و معمول دفع زائد براي كنترل حجم وسيع ضايعات بجا مانده از زلزله كافي نيست. از طرفي در سيستم مديريتي، پيش بيني و اتخاذ تدابير مقابله با ضايعات قبل از اقدامات دفعي و همچنين پيشگيري جهت كاهش توليد ضايعات از اهم مسائل مي باشد.

هر جامعهاي كه احتمال مواجه شدن با زلزله (و يا هر بلاي ديگر كه حجم ضايعات زيادي را برخواهد داشت) را احساس مي كند، بايد تدابير مديريتي مقابله با ضايعات را پيش بيني نمايد. در اين خصوص مي توان از تجربيات مختلفي همچون بكارگيري متخصصين و مهندسين آشنا در زمينه ضايعات زلزله ، استفاده از تجربيات ارائه شده از ديگر جوامع درگير با مسئله و تجزيه، تحليل و تعميم موارد به كشور مورد نظر كمك گرفت. يك دانشمند ژاپني در يك قرن پيش، اين جمله را بيان داشته است(فاجعه زماني روي مي دهد كه ما آخرين آن را فراموش كرده باشيم) بنابراين درس گرفتن از حوادث به وقوع پيوسته مي تواند در ارائه شيوه بهينه و اصلاح غفلت هاي بعمل آمده مفيد باشد. در اين زمينه بكارگيري تجربيات گذشته، شباهت ها و تضادها همواره مد نظر قرار خواهند گرفت.

نكته قابل قبول اينكه بعد از وقوع هر حادثه غير مترقبه ، بخصوص وقوع زلزله هاي شديد و پر خسارت مسئولين امر دچار يك حالت بلا تكليفي و سردرگمي مي شوند. اين حالت رواني طبيعي است، زيرا حادثه در يك لحظه و بدون اطلاع قبلي رخ داده، در حالي كه جبران خسارت و بازسازي تخريبها امري طاقت فرسا و وقت گير خواهد بود. بدين ترتيب اگر مسئولان به اين نكته توجه داشته باشند كه "بلا هشدار داده و حادثه خبر نمي كند"نسبت به ايجاد گروههاي تخصصي و بهينه سازي مديريت مواد زائد جامد در شهرهاي بحراني اقدام نموده و با برنامه ريزي خاص همواره آماده مقابله با خسارت حاصل خواهند بود. عليهذا توجه به پيشگيري قبل از بروز حادثه و برنامه ريزي مستدام در زمينه مديريت ضايعات از جمله مواردي است كه در اين مجموعه مدنظر گرفته است اميد است پيشنهادات ارائه شده در اين مقاله و ساير مقالاتي كه در اين همايش مطرح مي شود در برنامه هاي كاهش بلاهاي طبيعي كشور بمرحله اجرا گذارده شود.

واژه‌هاي كليدي: زلزله،ضايعات، مديريت